Overture: Ang Veto na Natulog, Bayan na Nalunod
Overture: Ang Veto na Natulog, Bayan na Nalunod
Amiel Gerald A. Roldan™
July 7, 2026
Ay, grabe., Thought Leaders pa rin ang stage, at biglang lumabas si dating DBM Secretary Benjamin Diokno na parang matandang maestro na pagod na pagod sa kabobohan: “NO, BUT YOU KNOW THAT THING COULD NOT HAVE HAPPENED WITHOUT HIS [BBM] PARTICIPATION.”
Tapos, walang habas, sinundan agad: “Now, HE [BBM] ALLOWED THAT. He didn’t exercise his line-item veto power... SO HE’S PARTLY TO BLAME FOR THAT MESS.”
Ouch. Parang sinampal ka ng balance sheet sa mukha. At ang reaksyon ng Kapatiran Party? Isang malutong, walang arte na “Disheartening.” Ganyan kapag ang elite mismo ang nagsasabi na “tangina, ang tanga.”
Sharp Satire sa Strategic Ineptness
Alam niyo ba kung ano ang line-item veto? Ito ‘yung constitutional superpower ng Presidente para putulin ‘yung mga bulok na bahagi ng budget nang hindi kailangang ibasura ang buong batas. Isang surgical knife para sa taumbayan.
Pero ano’ng ginawa ni BBM?
Hinayaan niyang dumaan.
Hindi siya nag-veto. Hindi siya nag-chop. Hindi man lang nagkunwaring galit. Parang presidente na nagiging simp lang sa Kongreso: “Sige na nga, ilagay niyo lahat, basta maganda ang pictures.” Classic case ng performative leadership — maganda ang dating, zero ang ngipin.
Sa satirical lens, ito ay peak Philippine political comedy. Isang Marcos na ang ama ay kilalang kontrolado ang lahat, pero ang anak ay nahihirapan palang kontrolin ang sariling budget bill. Ang “thing” na sinasabi ni Diokno? Hindi nangyari dahil sa mahika. Nangyari dahil sa presidential permission slip na walang sulat. Passive participation, elevated to high art. Bravo.
National Impact: Ang Mess na Tayo ang Nagbabayad
Ngayon, tingnan natin ang totoong presyo ng kabobohan na ito:
Pera ng bayan: Mga daang milyon o bilyon na nasayang sa mga linya na dapat pinutol. Pork, pet projects, at “confidential funds” na parang magic wallet.
Institutional rot: Kapag ang Pangulo mismo ang hindi gumagamit ng kapangyarihan, bakit pa magtitiwala ang tao sa buong sistema? Nagiging normal na ang “bahala na” sa Malacañang level.
Political domino: Kapag sinabi na ng dating Budget Secretary na “kasalanan din niya,” parang may internal na red alert na tumunog. At ano’ng sagot? Tahimik. Smiling. Wave to the camera.
Ito na ang tunay na “legacy building” — hindi infrastructure, kundi **institutional.
Ang Veto na Natulog, Bayan na Nalunod: Isang Pagsusuma sa Kawalan ng Anyo at Pagkalunod sa Daloy ng Kapangyarihan
Sa gitna ng walang-hanggang dialektika ng pag-iral at kawalan, kung saan ang *potentia* ni Spinoza ay nahaharap sa *actualitas* ni Hegel, ang veto na natulog ay hindi lamang isang mekanismo ng pamahalaan kundi isang ontolohikal na kaganapan—ang pagtulog ng posibilidad mismo. Ito ang *epochē* na hindi sinasadya, ang pagpigil na nagiging pagpapabaya, kung saan ang soberano na dapat ay *katechon* (ang nagpipigil sa kaguluhan, ayon kay Carl Schmitt) ay nagiging *thanatos* na tahimik, ang kamatayan ng pagkilos na naglulunod sa kolektibong *Dasein* ng bayan. Sa ganitong liwanag, ang "Ang Veto na Natulog, Bayan na Nalunod" ay hindi basta pamagat; ito ay isang *summa philosophica*, isang eschatological diagnosis ng modernong kapalaran sa konteksto ng postkolonyal na pag-iral, kung saan ang tubig—ang *arche* ni Thales—ay hindi na nagbibigay-buhay kundi nagiging libingan.
I. Ang Ontolohiya ng Natutulog na Veto: Mula sa Potentia hanggang sa Kawalan
Sa esoterikong tradisyon ng Heraclitus at ng kanyang *panta rhei*, ang lahat ay daloy. Ngunit kapag ang veto—ang *kratos* ng pagpigil, ang negasyon na nagpapanatili ng balanse—ay natutulog, ang daloy ay nagiging baha. Dito, ang veto ay hindi aktibong *apophasis* (pagtanggi) kundi *lethe*, ang pagkalimot ni Heidegger. Ito ay ang pagtulog ni Morpheus sa trono ni Zeus: ang kapangyarihan na naroroon ngunit walang kamalayan. Sa Filipino na *dialectus* ng *loob* at *labas*, ang natutulog na veto ay ang *balintuna*—ang kabaligtaran ng *bayanihan*, kung saan ang lider ay *natutulog sa pansamantala* habang ang *bayan* ay lumulunod sa *baha* ng korupsyon, kawalan ng hustisya, at global na entropiya.
Sa malalim na pilosopiya ng pag-iral, ito ay sumasabay sa *acedia* ni Aquinas, ang espirituwal na katamaran na nagiging kolektibo. Ang veto na natulog ay ang *nihil* na aktibo: hindi ang kawalan ng batas, kundi ang batas na walang bisa. Sa ganito, ang bayan ay hindi basta nalulunod sa literal na tubig ng bagyo o climate crisis, kundi sa *metaphysical flood*—ang pagkalunod sa walang-hanggan na posibilidad na hindi na naisasakatuparan. Ang *bayan* bilang *Volkgeist* (ni Herder) ay nagiging *submerged subject*, ang paksa na nalulunod sa sarili nitong potensyal dahil sa kawalan ng *decisio* mula sa itaas.
II. Ang Epistemolohiya ng Pagkalunod: Anamnesis ng Nalunod na Bayan
Sa tradisyon ng Platonic *anamnesis*, ang nalunod na bayan ay ang kaluluwang nakalimutan ang kanyang *eidos*. Ang bawat bagyo, bawat iskandalo, bawat nawawalang oportunidad ay isang paglubog sa *Lethe river*. Dito pumapasok ang *local flavor* ng Pilipinong *pilosopiya ng bahagi*: ang *kapwa* na dapat ay ugat ng *pakikipagkapwa-tao* ay nagiging *kapwa nalulunod*. Ang veto na natulog ay nagiging sanhi ng *sakop* na mentalidad—ang kolonyal na bakas na patuloy na nagpapahina sa *loob* ng sambayanan.
Esoteriko pa, ito ay sumasabay sa *Kali Yuga* ng Hindu cosmology: ang edad ng kadiliman kung saan ang dharma ay natutulog. Ang bayan na nalunod ay ang *atman* na nalulunod sa *maya* ng pulitika. Sa dialecto ng *Tagalog na malalim*, "nalunod" ay hindi lamang pisikal; ito ay *nilamon ng alon ng kapangyarihan na walang pusong gumagalaw*. Ang pulso ng sanaysay na ito ay *kundiman* na may *sarsa* ng *doxa*—ang ritmo ng pagtangis at pag-asa, ang genre ng *bugtong* na naging *teolohiya ng pagkalunod*.
III. Ang Etika at Pulitika ng Paggising: Tungo sa Post-Summative Horizon
Ngunit ang summative conclusion ay hindi fatalismo. Sa *dialectical materialism* na may *kapwa twist*, ang pagkalunod ay naghahanda sa *resurrection*—ang muling pag-ahon ng bayan mula sa tubig, tulad ni Kristo sa Jordan o ni Inang Maria sa *Pasyon*. Ang veto ay dapat magising hindi sa pamamagitan ng karahasan, kundi sa *agape* na radikal: ang pag-ibig na nagiging *lakas ng loob*. Sa esoterikong synthesis, ito ay ang *coincidentia oppositorum* ni Nicholas of Cusa—ang veto at ang pagkilos ay magiging isa sa *paggising kolektibo*.
Sa huli, ang "Ang Veto na Natulog, Bayan na Nalunod" ay isang *mantra* ng pagpupunyagi. Ito ang *pulse* ng *kundiman-philosophy*: malungkot ngunit may *rhythm* ng pagbangon, sa genre ng *akademikong dalit* na may *probinsyanong lasa* ng *bulacan o ilocos na wisdom*. Ang bayan ay nalunod, oo, ngunit sa bawat paghinga sa ilalim ng tubig ay may *himig* ng bagong daloy—ang daloy na hindi na hahayaang matulog ang veto, kundi gagawing *buhay na tubig* para sa lahat.
**Pangwakas na Pagsusuma:** Sa gitna ng karimlan ng *sleeping sovereign*, ang nalunod na bayan ay nagiging *mystic body* na naghihintay sa *kairos* ng paggising. *Hindi na tayo lulunod; tayo na ang magiging alon.* Sa wikang Tagalog na puno ng *pintig* at *timbre* ng lupaing nalunod ngunit hindi kailanman nalulunod: **Ang veto ay gisingin, ang bayan ay ahunin.** Ito ang walang-hanggang tesis ng ating pag-iral.
---
*** credit to the owners of the photo & articles otherwise cited
If you like my any of my concept research, writing explorations, art works and/or simple writings please support me by sending me a coffee treat at my paypal amielgeraldroldan.paypal.me or GXI 09053027965. Much appreciate and thank you in advance.
Amiel Gerald A. Roldan™' s connection to the Asian Cultural Council (ACC) serves as a defining pillar of his professional journey, most recently celebrated through the launch of the ACC Global Alumni Network.As a 2003 Starr Foundation Grantee, Roldan participated in a transformative ten-month fellowship in the United States. This opportunity allowed him to observe contemporary art movements, engage with an international community of artists and curators, and develop a new body of work that bridges local and global perspectives.Featured Work: Bridges Beyond Borders His featured work, Bridges Beyond Borders: ACC's Global Cultural Collaboration, has been chosen as the visual identity for the newly launched ACC Global Alumni Network.Symbol of Connection: The piece represents a private collaborative space designed to unite over 6,000 ACC alumni across various disciplines and regions.Artistic Vision: The work embodies the ACC's core mission of advancing international dialogue and cultural exchange to foster a more harmonious world.Legacy of Excellence: By serving as the face of this initiative, Roldan's art highlights the enduring impact of the ACC fellowship on his career and his role in the global artistic community.Just featured at https://www.pressenza.com/2026/01/the-asian-cultural-council-global-alumni-network-amiel-gerald-a-roldan/
Amiel Gerald A. Roldan™ curatorial writing practice exemplifies this path: transforming grief into infrastructure, evidence into agency, and memory into resistance. As the Philippines enters a new economic decade, such work is not peripheral—it is foundational.
I'm trying to complement my writings with helpful inputs and prompts. Bear with me as I am treating this blog as repositories and drafts.
Please comment and tag if you like my compilations visit www.amielroldan.blogspot.com or www.amielroldan.wordpress.com
and comments at
amiel_roldan@outlook.com
amielgeraldroldan@gmail.com
A multidisciplinary Filipino artist, poet, researcher, and cultural worker whose practice spans painting, printmaking, photography, installation, and writing. He is deeply rooted in cultural memory, postcolonial critique, and in bridging creative practice with scholarly infrastructure—building counter-archives, annotating speculative poetry like Southeast Asian manuscripts, and fostering regional solidarity through ethical art collaboration.
Recent show at ILOMOCA
https://www.facebook.com/share/v/16qUTDdEMD
https://www.linkedin.com/safety/go?messageThreadUrn=urn%3Ali%3AmessageThreadUrn%3A&url=https%3A%2F%2Fwww.pressenza.com%2F2025%2F05%2Fcultural-workers-not-creative-ilomoca-may-16-2025%2F&trk=flagship-messaging-android
Asian Cultural Council Alumni Global Networkhttps://alumni.asianculturalcouncil.org/?fbclid=IwdGRjcAPlR6NjbGNrA-VG_2V4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHoy6hXUptbaQi5LdFAHcNWqhwblxYv_wRDZyf06-O7Yjv73hEGOOlphX0cPZ_aem_sK6989WBcpBEFLsQqr0kdg
Amiel Gerald A. Roldan™ started Independent Curatorial Manila™ as a nonprofit philanthropy while working for institutions simultaneously early on.
The Independent Curatorial Manila™ or ICM™ is a curatorial services and guide for emerging artists in the Philippines. It is an independent/voluntary services entity and aims to remain so. Selection is through proposal and a prerogative temporarily. Contact above for inquiries.
LanguageLoginCreate connection,Value conversation.For youWho we areMeet the teamICM cultureHow to applyStoriesContact usLanguageManage your cookie preferencesPrivacy & Cookie PoliciesTerms of useGlobal code of conduct & ethicsAll rights reserved Amiel Gerald Roldan® 2026***Disclaimer:This work is my original writing unless otherwise cited; any errors or omissions are my responsibility.The views expressed here are my own and do not necessarily reflect those of any organization or institution.Furthermore, the commentary reflects my personal interpretation of publicly available data and is offered as fair comment on matters of public interest. It does not allege criminal liability or wrongdoing by any individual.
Comments